Personen · Profiel · Laatst herzien 2026-07-13

Peggy Cohen-Kettenis

Klinisch psycholoog (geb. 1948). Eerste auteur van de protocolpublicatie uit 1998, mede-auteur van de protocolbeschrijving uit 2006 en hoofd van de VUmc-genderkliniek in Amsterdam tot 2015. Breed beschouwd als de voornaamste architect van het adolescenten-behandelmodel dat internationaal bekend werd als het Dutch Protocol.

Dit profiel vat de rol van Cohen-Kettenis samen bij de ontwikkeling en verspreiding van het Dutch Protocol, haar voornaamste publicaties en haar invloed op internationale richtlijnen. Het zet ook de kritiek uiteen die haar werk in het latere debat heeft opgeroepen. Betwiste beweringen worden aan hun bron toegeschreven; zie Bronnen en verder lezen.

Rol en loopbaan

Cohen-Kettenis werd opgeleid als klinisch psycholoog en bouwde haar loopbaan op binnen de genderkliniek die Louis Gooren in 1972 aan de VU in Amsterdam oprichtte, aanvankelijk gericht op volwassenen. Vanaf de jaren tachtig en negentig breidde zij de klinische aandacht uit naar adolescenten en werd zij de centrale klinisch-wetenschappelijke figuur achter het model van vroege medische interventie.

Dat model — puberteitsremming vanaf een vroeg Tanner-stadium, gevolgd door cross-sekse hormonen en later chirurgie — werd in 1998 voor één casus beschreven en in 2006 als behandelprotocol vastgelegd, samen met kinderendocrinoloog Henriette Delemarre-van de Waal. Cohen-Kettenis leidde de VUmc-genderkliniek tot haar emeritaat in 2015.

Voornaamste publicaties

Cohen-Kettenis & van Goozen (1998) — eerste gepubliceerde casus van puberteitsremming gevolgd door cross-sekse hormonen bij een adolescent.
Delemarre-van de Waal & Cohen-Kettenis (2006) — de beschrijving die het behandelprotocol vastlegde.
de Vries et al. (2011) en de Vries et al. (2014) — de centrale follow-upstudies die de internationale reputatie van het protocol schraagden.

De Utrecht Gender Dysphoria Scale

Cohen-Kettenis wordt geassocieerd met de Utrecht Gender Dysphoria Scale (UGDS), een zelfrapportage-vragenlijst die een standaardmaat werd in Nederlands gendersonderzoek en daarbuiten. Critici — met name socioloog Michael Biggs — betogen dat een korte zelfrapportageschaal in de plaats kwam van een volwaardige differentiaaldiagnose. Zie de begrippenlijst voor een definitie.

Internationale invloed

Naast haar klinische werk was Cohen-Kettenis mede-auteur van invloedrijke internationale richtlijnen. Zij droeg bij aan de WPATH Standards of Care en aan de richtlijnen van de Endocrine Society (2009, herzien 2017), en zat in de DSM-5-subwerkgroep die “Gender Identity Disorder” herclassificeerde als “Gender Dysphoria”. Via deze kanalen verspreidde het Nederlandse model van vroege interventie zich naar klinieken wereldwijd — zie Verspreiding van het Dutch Protocol.

Kritiek en debat

Het werk van Cohen-Kettenis staat inmiddels centraal in een internationale herbeoordeling. Systematische reviews — waaronder de Cass Review (2024), het Zweedse SBU (2022) en het Finse COHERE (2020) — beoordeelden de bewijsbasis voor mediche transitie bij minderjarigen, grotendeels gebouwd op de Nederlandse studies, als zwak. Zie methodologische kritiek en sample size en uitval.

In een essay van juli 2026 typeert journalist Hermes Postma (Genspect) Cohen-Kettenis als “de Nederlandse architect van een wereldwijd medisch schandaal”. Postma betoogt onder meer dat de follow-upcohorten kampten met hoge uitval, dat zorgwekkende mortaliteitscijfers in vroege cohorten weinig nadruk kregen, dat de UGDS een deugdelijke differentiaaldiagnose verdrong, en dat een grote meerderheid van de behandelde adolescenten in het cohort van 2011 op hetzelfde geslacht viel — wat de vraag oproept of het protocol medicaliseerde wat anders een homoseksuele ontwikkeling zou zijn geweest. Dit zijn de kwalificaties van Postma; de onderliggende studies en onafhankelijke evaluaties zijn gedocumenteerd in de secties studies en evaluaties van dit dossier.

Een aparte lijn betreft de governance: critici wijzen erop dat dezelfde auteurs zowel de primaire studies produceerden als de internationale richtlijnen mee opstelden die daarnaar verwezen. In juni 2026 klaagden de Amerikaanse FTC en vier staten WPATH aan wegens naar verluidt misleidende claims over medische transitie bij minderjarigen.

Bronnen en verder lezen

Hermes Postma, “Peggy Cohen-Kettenis: The Dutch Architect of a Global Medical Scandal”, Genspect / Inspecting Gender, juli 2026 — genspect.substack.com.
Oorsprong — VUmc Amsterdam, jaren 80–90 en de drie behandelfasen.
Studies — overzicht en Evaluaties — overzicht.
Tijdlijn — chronologische context, 1972–heden.

Zie ook

Personenregister — andere sleutelfiguren in het debat.
Het Dutch Protocol — overzicht.
Kritiek en debat.