Internationaal › Vergelijking · Laatst herzien 2026-05-16
Internationale vergelijking
Beleid en huidige status van adolescente genderzorg in acht landen, in één overzicht. Per cel wordt verwezen naar het dossier waar de claim wordt onderbouwd.
| Land | Sleuteldocument | GnRHa < 18 | CSH < 18 | Vereiste setting | Dossier |
|---|---|---|---|---|---|
| Nederland | Kwaliteitsstandaard Transgenderzorg 2018/2023 | Toegestaan | Toegestaan vanaf 16 | Klinische zorg | huidige status NL |
| VK | Cass Review 2024 + NHS England 2024 | Alleen in onderzoek | Restrictief | Onderzoek / specialist hubs | VK · Cass |
| Zweden | SBU 2022 + Socialstyrelsen 2022 | Alleen in onderzoek | Restrictief | Onderzoek | Zweden · SBU |
| Finland | COHERE 2020 | Selectief, psychotherapie eerst | Selectief | Twee gespecialiseerde centra | Finland · COHERE |
| Noorwegen | Ukom 2023 | Experimenteel | Experimenteel | Specialistencentrum | Noorwegen |
| Denemarken | Sundhedsstyrelsen 2024 | Restrictief | Restrictief | Specialistencentrum | Denemarken |
| Duitsland | AWMF S2k-Leitlinie 2024 (ontwerp) | Toegestaan | Toegestaan | Gespecialiseerde centra | Duitsland |
| VS (federaal) | Endocrine Society 2017 + AAP 2018 | Toegestaan (varieert per staat) | Toegestaan (varieert per staat) | Klinische zorg | VS |
| VS (Tennessee, Florida e.a.) | Staatswetten 2023–2024 | Verboden | Verboden | n.v.t. | Skrmetti |
| Australië | RCH Melbourne SoC 2018 | Toegestaan | Toegestaan vanaf 16 | Klinische zorg | Australië |
Wat de tabel laat zien
Twee groepen zijn herkenbaar: (a) landen die het Dutch Protocol in grote lijnen voortzetten (Nederland, Duitsland, Australië, deel van de VS) en (b) landen die op basis van systematische evidence reviews aanzienlijke beperkingen hebben ingevoerd (VK, Zweden, Finland, Noorwegen, Denemarken, deel van de VS). De wending vond plaats tussen 2020 en 2024.
Kritische noot
De landen die hun beleid hebben herzien, baseren zich vrijwel zonder uitzondering op formele systematische reviews. De landen die het oorspronkelijke protocol voortzetten — waaronder Nederland — hebben tot mei 2026 geen vergelijkbare nationale evidence-review gepubliceerd. Dit maakt de Nederlandse positie internationaal een uitschieter: het protocol is hier zelf bedacht, en in eigen huis nog niet onafhankelijk getoetst.
Zie ook
- Wereldwijde stand 2025 — uitgebreidere narratieve bespreking.
- Internationale verspreiding — historische adoptie.
- Richtlijnen internationaal — primaire documenten.
- Evaluaties — overzicht — per evaluatie een dossier.