Dutch Protocol

Een kritisch onderzoeksdossier
Protocol Studies Internationaal Evaluaties Debat Documenten Tijdlijn FAQ Over

Ingang › Voor ouders · Laatst herzien 2026-05-16

Voor ouders

Wat u moet weten voordat een Nederlandse genderkliniek uw kind aan een traject met onomkeerbare gevolgen toelaat.

Eerst dit

Het Dutch Protocol — ontwikkeld in Nederland, wereldwijd toegepast — is sinds 2020 in vrijwel elk land buiten Nederland kritisch herbeoordeeld. Britse, Zweedse, Finse, Noorse en Deense evaluatoren classificeerden het bewijs als "zeer lage zekerheid". NHS England trok in 2024 de routinematige verstrekking van puberteitsremmers in. Nederland zet het protocol voort zonder eigen onafhankelijke evidence-review. Ouders die overwegen hun kind aan dit traject toe te vertrouwen, hebben recht op die informatie — niet als opinie, maar als feit.

Wat het protocol inhoudt

  • Puberteitsremmers (GnRHa) vanaf ~12 jaar. Gepresenteerd als "reversibele pauzeknop" — een formulering die door de Cass Review en Levine c.s. (2022) als misleidend wordt aangemerkt. 96–98% van wie start, gaat door naar cross-sex hormonen. Zie de drie fasen.
  • Cross-sex hormonen vanaf ~16 jaar. Effecten op fertiliteit, seksuele functie en bot- en cardiovasculaire gezondheid zijn deels onomkeerbaar, deels onbekend.
  • Chirurgie vanaf 18 jaar. Volledig onomkeerbaar. WPATH SOC-8 heeft leeftijdsgrenzen na publicatie verwijderd.

Vragen om te stellen vóór u toestemt

  • Welke onafhankelijke (niet-AUMC) systematische review onderbouwt de behandeling van mijn kind?
  • Is comorbiditeit (autisme, depressie, trauma, eetstoornis) systematisch onderzocht? In het oorspronkelijke VUmc-cohort had 7,8% een ASS-diagnose; internationaal loopt dat op tot 35%. Zie exclusiecriteria.
  • Welke specifieke informatie krijgt mijn kind over verlies van fertiliteit, seksuele functie en het irreversibele karakter van CSH en chirurgie? Zie informed consent.
  • Wat is de positie van de behandelaar ten opzichte van de Cass Review, SBU en COHERE? Worden deze rapporten besproken — of weggewuifd?
  • Welke psychosociale interventies (gespreks- of gezinstherapie, autisme-onderzoek, traumabehandeling) zijn aangeboden vóór er aan hormonen wordt gedacht? Dat is de eerste aanbeveling van zowel COHERE als Cass.
  • Hoe lang en met welke uitkomstmaten wordt mijn kind gevolgd nadat de behandeling start? De oorspronkelijke Nederlandse studies stopten één jaar postoperatief. Zie follow-up.

Waar u zich op moet voorbereiden

  • De "transition or suicide"-framing heeft volgens de WPATH Files geen empirische basis. Wie u onder deze druk zet om snel in te stemmen, handelt niet conform internationaal wetenschappelijk inzicht. Zie WPATH Files.
  • "Desistance bestaat niet meer" wordt soms beweerd. Klassieke desistance-studies (Steensma 2013) toonden dat 73–88% van kinderen met dysforie deze in de adolescentie verloor. De Olson 2022-cijfers gaan over een al sociaal getransitioneerde subgroep — geen algemeen cijfer. Zie desistance-onderzoek.
  • Sociale transitie is niet "neutraal". De Cass Review documenteert dat sociale transitie persistentie verhoogt en daarmee de kans op medische behandeling.

Zie ook

Deze site verstrekt geen medisch of psychologisch advies. Wel: bron-getrouwe documentatie waarmee u een geïnformeerd gesprek kunt voeren — niet uit handen geven.