Sectie I · Laatst herzien 2026-05-16
Het Dutch Protocol
Wat het protocol formeel claimt te zijn, waar het werkelijk vandaan komt, en welke aannames nooit zijn getoetst.
Wat hier wordt gedocumenteerd
Deze sectie beschrijft het Dutch Protocol zoals het door de oorspronkelijke VUmc-auteurs werd geformuleerd: een gefaseerd traject met puberteitsremming, cross-sex hormonen en chirurgie bij adolescenten. Wij beschrijven dit niet om het te onderschrijven, maar om aan te tonen op welke aannames een wereldwijd toegepaste behandeling rust. Iedere onafhankelijke evaluatie sinds 2020 (Cass, SBU, NICE, COHERE, Ukom) concludeerde dat het bewijs onder deze aannames "zeer lage zekerheid" heeft. Lees elke claim hieronder daarom met de toetsing in /evaluaties/ en /debat/wetenschappelijke-kritiek/ ernaast.
Subpagina's
- Definitie — wat het protocol formeel claimt te zijn
- Oorsprong — Cohen-Kettenis, Delemarre-van de Waal, VUmc jaren '80–'90
- De drie fasen — psychologische evaluatie, puberteitsremming, cross-sex hormonen
- Leeftijdscriteria — Tanner-stadia, leeftijdsgrenzen oorspronkelijk en in de uitrol versoepeld
- Inclusiecriteria — diagnostische voorwaarden, internationaal vrijwel overal verlaten
- Exclusiecriteria — comorbiditeit, autisme, trauma — in de praktijk niet consequent gehandhaafd
- Informed consent — hoe consent oorspronkelijk werd geregeld; waarom critici het feitelijk onmogelijk noemen
- Follow-up — beperkt tot 1 jaar postoperatief; lange-termijneffecten ongemeten
- Wijzigingen over tijd — hoe het origineel werd opgerekt
- Huidige status Nederland — Nederland zet het protocol voort, zonder eigen evidence-review
Verwant
- Wetenschappelijke basis — de evidence-basis.
- Evaluaties — wat onafhankelijke evaluatoren oordelen.
- Internationale vergelijking — alle landen in tabelvorm.
- Voor ouders · Voor clinici.
- Personenregister · Tijdlijn.
- FAQ · Begrippenlijst