Begrippenlijst · Laatst herzien 2026-05-16
Begrippenlijst
Klinische, methodologische en institutionele termen die op deze site worden gebruikt. Elke definitie verwijst naar het dossier waar de term het uitvoerigst wordt behandeld.
| Term | Definitie | Dossier |
|---|---|---|
| Adolescent-onset | Genderdysforie die voor het eerst optreedt rond of na de puberteit, zonder duidelijke voorgeschiedenis in de kindertijd. | inclusiecriteria |
| AHCA | Florida Agency for Health Care Administration. | Florida-review |
| AWMF | Arbeitsgemeinschaft der Wissenschaftlichen Medizinischen Fachgesellschaften (Duitsland). | Duitsland |
| Bell v Tavistock | Engelse rechtszaak (2020/2021) over wilsbekwaamheid van minderjarigen voor GnRHa-behandeling. | juridische zaken |
| Cass Review | Britse onafhankelijke evaluatie van adolescente genderzorg, eindrapport 2024. | Cass Review |
| CBCL / YSR | Child Behavior Checklist / Youth Self-Report — gestandaardiseerde vragenlijsten voor gedrags- en emotionele problemen. | follow-up |
| COHERE | Finse Council for Choices in Health Care. | COHERE 2020 |
| CSH | Cross-sex hormones — oestrogenen of testosteron als gendertransitie-behandeling. | de drie fasen |
| Desistance | Het uitdoven van cross-genderidentificatie bij kinderen vóór of tijdens de puberteit. | desistance-onderzoek |
| Detransitie | Het stopzetten van medische gendertransitie en (al dan niet) terugkeer naar identificatie met geboortegeslacht. | detransitie-onderzoek |
| DSM-5 | Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, vijfde editie. Bevat de diagnose "Gender Dysphoria". | definitie |
| FtM | Female-to-male — biologische vrouw die als man transitioneert. | methodologische kritiek |
| GIDS | Gender Identity Development Service — voormalige Britse adolescente gender service (Tavistock). | VK |
| GnRH-agonist (GnRHa) | Geneesmiddel dat gonadotrofine-releasing hormoon imiteert en endogene puberteit onderdrukt. | de drie fasen |
| GRADE | Grading of Recommendations Assessment, Development and Evaluation — standaardmethodologie voor evidence-grading. | methodologische kritiek |
| HTA | Health Technology Assessment — systematische evaluatie van medische technologie. | SBU 2022 |
| Informed consent / assent | Toestemming op basis van adequate informatie. Assent verwijst naar instemming door minderjarigen die niet zelfstandig bevoegd zijn. | informed consent |
| Karolinska-beleid | Beleid van het Karolinska Sjukhuset (Stockholm) vanaf 2021 om puberteitsremmers alleen in onderzoekssetting voor te schrijven. | Karolinska 2021 |
| Kwaliteitsstandaard | Formeel vastgestelde Nederlandse richtlijn (FMS, ZINL). | richtlijnen NL |
| MtF | Male-to-female — biologische man die als vrouw transitioneert. | methodologische kritiek |
| NICE | National Institute for Health and Care Excellence (VK). | VK |
| Persistence | Het voortduren van cross-genderidentificatie in de adolescentie en volwassenheid. | desistance-onderzoek |
| ROGD | Rapid-Onset Gender Dysphoria — hypothese over plotseling-optredende dysforie in adolescentie, omstreden term. | methodologische kritiek |
| SBU | Statens beredning för medicinsk och social utvärdering (Zweden). | SBU 2022 |
| SOC | Standards of Care — richtlijnenserie van WPATH. | WPATH SOC en DP |
| Skrmetti | United States v Skrmetti — Amerikaanse Supreme Court-zaak (2024–2025) over staatswetten die hormoonbehandeling van minderjarigen verbieden. | juridische zaken |
| Tanner-stadium | Vijfpuntsclassificatie van pubertaire ontwikkeling. | leeftijdscriteria |
| Ukom | Statens undersøkelseskommisjon for helse- og omsorgstjenesten (Noorwegen). | Noorwegen |
| UGDS | Utrecht Gender Dysphoria Scale — twaalfvragenlijst voor dysforie-intensiteit met aparte versies voor MtF en FtM. | follow-up |
| Vroeg-onset | Genderdysforie aanwezig sinds vroege kindertijd. | inclusiecriteria |
| VUmc | VU Medisch Centrum, sinds 2018 onderdeel van Amsterdam UMC. | oorsprong |
| WGBO | Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst — Nederlands juridisch kader voor consent. | informed consent |
| WPATH | World Professional Association for Transgender Health. | WPATH SOC en DP |
| WPATH Files | In 2024 gelekte interne WPATH-discussies, gepubliceerd door Environmental Progress. | WPATH Files |
Zie ook
- Personenregister — sleutelfiguren in onderzoek, beleid en debat.
- Tijdlijn — chronologie van publicaties, beleidsbeslissingen en evaluaties.
- FAQ — veelgestelde vragen.
- Hoe citeren — citatievoorbeelden voor deze site.