Studies › Methodologie · Laatst herzien 2026-05-16

Methodologische kritiek

Samenvatting

Peer-reviewed kritiek op de Nederlandse bewijsbasis richt zich onder meer op de kleine aantallen en onvergelijkbare meetinstrumenten (Biggs), de selectie van deelnemers, het omdraaien van de gebruikte vragenlijst en de gelijktijdige psychotherapie (Abbruzzese e.a.), en op de beperkte toepasbaarheid op de groep jongeren die zich nu meldt. De voornaamste auteurs zijn Biggs (2023), Levine e.a. (2022) en Abbruzzese e.a. (2023).

1. Michael Biggs (2023)

Biggs publiceerde in 2023 (online in september 2022) in Journal of Sex & Marital Therapy een overzicht van de herkomst en het bewijs van het Dutch Protocol, waaronder de Vries 2011 (bron).1 Volgens de samenvatting:

  • Het belangrijkste bewijs was een longitudinale studie onder 70 adolescenten; hun uitkomsten kort na de operatie leken positief, behalve bij de ene patiënt die overleed.
  • Die bevindingen berustten op een klein aantal waarnemingen en op onvergelijkbare maten van genderdysforie.
  • Een replicatiestudie in Groot-Brittannië vond geen verbetering.

Zie ook /evaluaties/biggs-puberty-blocker-overzicht/ voor zijn volledige publicatieoverzicht.

2. Stephen Levine, E. Abbruzzese, Julia Mason (2022)

In Journal of Sex & Marital Therapy schrijven Levine, Abbruzzese en Mason dat de interventies bij kinderen, adolescenten en jongvolwassenen nog steeds op bewijs van zeer lage kwaliteit berusten en dat een goed uitgevoerd informed-consentproces nodig is, waarin verwachte voordelen, bekende risico's, langetermijnuitkomsten en alternatieven worden besproken. Ze bespreken ook de beperkingen van de Nederlandse studies (bron).2 Hun volledige werk is samengevat onder /evaluaties/levine-kritieken/.

3. Abbruzzese, Levine, Mason (2023)

In "The Myth of 'Reliable Research' in Pediatric Gender Medicine" betogen de auteurs dat de twee Nederlandse studies methodologisch gebrekkig zijn, door drie vertekeningen: selectie waardoor alleen de meest succesvolle gevallen in de resultaten kwamen, het omdraaien van de gebruikte vragenlijst waardoor genderdysforie als "opgelost" gold, en gelijktijdige psychotherapie waardoor de effecten van hormonen en operaties niet te scheiden zijn. Ook schrijven ze dat het Dutch Protocol niet toepasbaar is op de huidige groep jongeren met een begin in de adolescentie, die niet-binair is, psychiatrische problemen heeft en vooral uit geboortemeisjes bestaat (bron).3

4. NICE en de Cass Review

De NICE-reviews (2020) over puberteitsremmers en cross-sex hormonen beoordeelden alle resultaten als zeer lage zekerheid (bron).4 De Cass Review (2024) noemt het gebied "an area of remarkably weak evidence" (bron).

Zie ook

Voetnoten

  1. Biggs M. The Dutch Protocol for juvenile transsexuals: origins and evidence. J Sex Marital Ther. 2023;49(4):348–68.
  2. Levine SB, Abbruzzese E, Mason JW. Reconsidering informed consent for trans-identified children, adolescents, and young adults. J Sex Marital Ther. 2022;48(7):706–27.
  3. Abbruzzese E, Levine SB, Mason JW. The myth of "reliable research" in pediatric gender medicine. J Sex Marital Ther. 2023;49(6):673–99.
  4. NICE. Evidence review: gonadotrophin releasing hormone analogues for children and adolescents with gender dysphoria. October 2020.