Debat › Reactie AUMC · Laatst herzien 2026-05-16

Reactie VUmc / Amsterdam UMC

Samenvatting

Onderzoekers van Amsterdam UMC — onder wie Annelou de Vries, Thomas Steensma, Maartje van der Loos en Daniel Klink — hebben in verschillende peer-reviewed publicaties gereageerd op internationale kritiek. Hun consistente positie is dat de uitkomsten van het oorspronkelijke protocol bevestigd zijn in latere Nederlandse cohortstudies, dat de internationale implementatie is afgeweken van het Nederlandse model en dat de interpretatie van het bewijs door de Cass Review wordt aangevochten. Zie ook /protocol/huidige-status-nederland/.

1. Belangrijkste publicaties van het AUMC-team (sinds 2020)

van der Loos MATC, et al. Continuation of gender-affirming hormones in adolescents and young adults. Lancet Child Adolesc Health. 2022;6(12):869–75. → follow-up overzicht
van der Loos MATC, et al. Bone mineral density in transgender adolescents treated with puberty suppression. JAMA Pediatr. 2023.
Brik T, et al. Trajectories of adolescents treated with gonadotropin-releasing hormone analogues. Arch Sex Behav. 2020;49(7):2611–8.
de Vries ALC, Richards C, Tishelman AC, et al. Bell v. Tavistock and the future of gender-affirming care for trans and gender diverse youth. Int J Transgender Health. 2021;22(3):217–24. → /debat/juridische-zaken/

2. Kernpunten van de Nederlandse reactie

Continuatiepercentages: 96–98% van adolescenten die GnRHa krijgen, gaan over naar CSH — geïnterpreteerd als bevestiging van diagnostische zekerheid. Zie /protocol/de-drie-fasen/.
Botdichtheid: van der Loos (2023) rapporteert herstel van botmineralisatie na CSH-fase.
Discontinuatie/spijt: 1,9% stopt vóór CSH; 0,5% rapporteert spijt na CSH (cohort van 1.766) — zie /debat/detransitie-onderzoek/.
Internationale implementatie: het Nederlandse team wijst erop dat afwijkingen van het protocol elders (kortere diagnostiek, lossere criteria) niet aan het Dutch Protocol zelf kunnen worden toegerekend — zie /internationaal/verspreiding/.

3. Reactie op de Cass Review

Annelou de Vries en collega's publiceerden in mei 2024 een commentaar in BMJ waarin zij stelden dat het Cass Review-rapport "de bredere context en het klinische redeneren achter gender-affirmerende zorg voor adolescenten" onderbelichtte. WPATH-Europa publiceerde een uitvoeriger weerlegging in juli 2024.¹

Zie ook

Personenregister — de Vries, Steensma, van der Loos, Klink.
Internationale vergelijking.
Tijdlijn.
Huidige status Nederland — de klinische praktijk waarop AUMC zich baseert.
Wijzigingen over tijd — hoe het Nederlandse protocol is geëvolueerd.
Follow-up-studies — overzicht — onderzoekspublicaties van het AUMC-team.
Cass Review (2024) — waarop de Nederlandse reactie zich richt.
Wetenschappelijke kritiek — kritiek waarop AUMC reageert.
Internationale verspreiding — afwijkingen van het Nederlandse model elders.
Richtlijnen Nederland — officiële Nederlandse richtlijnen.
FAQ · Begrippenlijst · Voor journalisten.

Voetnoten

de Vries ALC, et al. Gender-affirming care for trans youth: response to the Cass Review. BMJ. 2024.