Overtreedt de Britse NHS de wet tegen vrouwelijke genitale verminking?

Is de Britse National Health Service (NHS) in overtreding van de eigen wet tegen vrouwelijke genitale verminking? Die vraag stelt de Amerikaanse organisatie Genspect in een recent gepubliceerde analyse van auteur Daniel Howard James. De aanleiding is een reeks chirurgische ingrepen die het Chelsea Centre for Gender Surgery aanbiedt aan volwassen vrouwen die als man door het leven willen: phalloplastie en metoidioplastie. Volgens de auteur bevat een deel van die laatste ingreep stappen die, bij elke andere vrouw uitgevoerd, onder de Britse Female Genital Mutilation Act zouden vallen.

Een wet zonder uitzondering voor 'gender'

Het Verenigd Koninkrijk verbood vrouwelijke genitale verminking al in 1985 met de Prohibition of Female Circumcision Act, aangescherpt in de Female Genital Mutilation Act van 2003. Beide wetten kennen één uitzondering: een ingreep die "noodzakelijk is voor de fysieke of mentale gezondheid" van de betrokkene. Genderdysforie wordt in de wetstekst nergens genoemd als grond voor die uitzondering. Daniel Howard James wijst er bovendien op dat de Wereldgezondheidsorganisatie genderincongruentie sinds 2022 juist buiten de classificatie van psychische stoornissen heeft geplaatst — wat volgens hem het beroep op de "mentale gezondheid"-clausule verzwakt in plaats van versterkt. Zolang een rechter zich hier niet formeel over heeft uitgesproken, blijft dit een juridische interpretatie en geen vaststaand feit, maar de auteur meent dat de vraag zelf al aantoont hoe weinig doordacht de huidige praktijk juridisch is onderbouwd.

Metoidioplastie en de gelijkenis met infibulatie

De kern van het betoog zit in de technische beschrijving van metoidioplastie: een ingreep waarbij de clitoris wordt losgesneden en omliggende ligamenten worden doorgenomen om het weefsel meer naar voren te laten steken. Genspect citeert academische bronnen — onder meer het tijdschrift Journal of Medical Ethics van de BMJ, waarin 26 auteurs (onder wie antropoloog Fuambai Sia Ahmadu) recent schreven over de schadelijke effecten van de wereldwijde anti-FGM-campagne — om te laten zien dat delen van deze procedure sterk lijken op infibulatie, een vorm die internationaal onbetwist als genitale verminking geldt. Het Chelsea Centre for Gender Surgery, onderdeel van het Chelsea and Westminster Hospital, presenteert de ingreep in zijn voorlichting vooral als een oplossing voor operatieangst, aldus de auteur, zonder kritische afweging van de gelijkenis met een praktijk die de NHS elders juist actief bestrijdt.

Een sector in beweging, een discussie die nog niet gesloten is

De timing van het stuk is niet toevallig. De Tavistock and Portman NHS Trust, decennialang het centrum van de Britse jeugd-genderzorg, werd in april 2026 definitief opgeheven na de aanhoudende kritiek uit de Cass Review. De zorg verhuisde naar de North London NHS Foundation Trust, terwijl het New Victoria Hospital eind 2026 stopt met de financiering van gerelateerde behandelingen en het Chelsea Centre een deel van die rol overneemt. Genspect waarschuwt dat dezelfde postkoloniale en queer-theoretische argumenten die nu worden ingezet om vraagtekens te zetten bij het wereldwijde FGM-verbod, ook gebruikt kunnen worden om leeftijdsgrenzen in genderchirurgie verder op te rekken. Of een rechter deze redenering ooit zal toetsen, is nog volstrekt onduidelijk — vooralsnog is het een prikkelende juridische stelling, geen uitspraak. Maar de vraag die de auteur opwerpt, raakt een gevoelige plek: een systeem dat de ene ingreep in vrouwelijk weefsel streng verbiedt, en een vergelijkbare ingreep elders in hetzelfde ziekenhuis aanbiedt onder een andere naam.